حکمرانی منابع طبیعی

حکمرانی منابع طبیعی

اثرات تغییرات اقلیمی بر سلامت انسان و راهکارهای افزایش تاب‌آوری جوامع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سوسن سلاجقه
گروه برنامه ریزی - مدیریت و HSE، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22059/jnrg.2025.390793.1027
چکیده
تغییر اقلیم و مخاطرات ناشی از آن از بزرگ‌ترین چالش‌های قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شود که اثرهای آن هم بر محیط زیست و هم بر سلامت جسمی و روانی انسان مشهود است. افزایش شیوع بیماری‌های تنفسی، قلبی- عروقی، عفونی و روانی ناشی از مخاطرات اقلیمی گروه‌های آسیب‌پذیر مانند سالمندان، کودکان و بیماران زمینه‌ای را بیش از دیگران تحت تأثیر قرار داده است. براساس تحقیقات، افزایش دمای جهانی، آلودگی هوا و امواج گرمایی طولانی‌مدت بر توزیع بیماری‌های منتقل‌شونده از طریق آب‌وهوا تأثیر می‌گذارد و موجب گسترش بیماری‌هایی مانند مالاریا، وبا و دیگر عفونت‌های ناشی از آلودگی منابع آبی، افزایش بیماری‌های تنفسی و قلبی در جوامع شهری و صنعتی می‌شود و در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، به افزایش مرگ‌ومیر ناشی از گرما، کاهش بهره‌وری کارگران و افزایش هزینه‌های بهداشتی می‌انجامد. در این مقاله سعی شده است اثرهای مستقیم و غیرمستقیم تغییر اقلیم و مخاطرات ناشی از آن بر سلامت انسان بررسی شود. افزون‌بر تحلیل چالش‌های موجود، راهکارهایی مانند کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، بهبود سیستم‌های سلامت، آگاهی‌بخشی و آموزش جوامع، حکمرانی یکپارچه و مشارکت جمعی در جهت تقویت و ارتقای تاب‌آوری جوامع در برابر پیامدهای اقلیمی پیشنهاد شده است. به‌طور کلی هدف این پژوهش، ارائۀ دیدگاهی جامع در زمینۀ پیوند بین تغییرات اقلیمی و سلامت عمومی و ارائۀ راهبردهایی برای کاهش اثرهای منفی آن است.
کلیدواژه‌ها
تغییرات اقلیم
تاب‌آوری جوامع
حکمرانی محیط زیستی
تاب‌آوری سلامت
Ardalan, A., Khaleghy Rad, M., & Hadi, M. (2018). Urban water issues in the megacity of Tehran. In Urban Drought: Emerging Water Challenges in Asia (pp. 263-288). Singapore: Springer Singapore. http://dx.doi.org/10.1007/978-981-10-8947-3_16
Cotler, H., Cuevas, M. L., Landa, R., & Frausto, J. M. (2022). Environmental governance in urban watersheds: the role of civil society organizations in Mexico. Sustainability, 14(2), 988. https://doi.org/10.3390/su14020988
Ghorbani, M., Yazdanparast, M., Naderi, A., & Avazpour, L. (2025). Investigating social capital as a precondition in landscape Co-Management: Application of social network in southeastern Iran. Journal for Nature Conservation, 86, 126888. https://doi.org/10.1016/j.jnc.2025.126888
Gyau Baffour Awuah, K., & Bijimi, C. K. (2024). Discovering the core stakeholders in the Nigerian urban water supply system. Sustainable Water Resources Management, 10(1), 8. http://dx.doi.org/10.1007/s40899-023-00986-0
Kapucu, N., & Hu, Q. (2020). Network governance: Concepts, theories, and applications. Routledge.
Nabiafjadi, S., Sharifzadeh, M., & Ahmadvand, M. (2021). Social network analysis for identifying actors engaged in water governance: An endorheic basin case in the Middle East. Journal of Environmental Management, 288, 112376. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.112376
Pahl-Wostl, C., & Knieper, C. (2023). Pathways towards improved water governance: The role of polycentric governance systems and vertical and horizontal coordination. Environmental Science & Policy, 144, 151-161. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2023.03.011
Rahimi, M., Ghorbani, M., & Azadi, H. (2023). Structural characteristics of governmental and non-governmental institutions network: case of water governance system in Kor River basin in Iran. Environment, Development and Sustainability, 25(7), 7029-7045. http://dx.doi.org/10.1007/s10668-022-02346-y
Rahimi, M., Ghorbani, M., Malekian, A., & Alambaigi, A. (2022). Analysis of institution-stakeholder relations for the nested water governance in downstream of the Kor river basin. Watershed Management Research, 35(1), 61-72. http://dx.doi.org/10.22092/WMRJ.2021.353840.1394
Ramezani, S., & Rahimi, M. (2024). Air Pollution Governance System: Application of Organizational Network Analysis of Clean Air Law Enforcement. http://dx.doi.org/10.22059/jnrg.2024.367281.1005
Romano, O., & Akhmouch, A. (2019). Water governance in cities: current trends and future challenges. Water, 11(3), 500. http://dx.doi.org/10.3390/w11030500
Saatsaz, M. (2020). A historical investigation on water resources management in Iran. Environment, Development and Sustainability, 22(3), 1749-1785.
 Saikia, P., Beane, G., Garriga, R. G., Avello, P., Ellis, L., Fisher, S., ... & Jiménez, A. (2022). City Water Resilience Framework: A governance based planning tool to enhance urban water resilience. Sustainable Cities and Society, 77, 103497. https://doi.org/10.1016/j.scs.2021.103497
Samadi-Foroushani, M., Keyhanpour, M. J., Musavi-Jahromi, S. H., & Ebrahimi, H. (2022). Integrated water resources management based on water governance and water-food-energy nexus through system dynamics and social network analyzing approaches. Water Resources Management, 36(15), 6093-6113. http://dx.doi.org/10.1007/s11269-022-03343-6
Sigalla, O. Z., Tumbo, M., & Joseph, J. (2021). Multi-stakeholder platform in water resources management: a critical analysis of stakeholders’ participation for sustainable water resources. Sustainability, 13(16), 9260. http://dx.doi.org/10.37247/PAS.2.2021.19
Stephan, M., Marshall, G., & McGinnis, M. (2019). An introduction to polycentricity and governance. Governing complexity: Analyzing and applying polycentricity, 1431487, 21-44. http://dx.doi.org/10.1017/9781108325721.002