تحلیل راهبردی توسعة کارآفرینی پایدار با تأکید بر بهره برداری از گیاه اسفند (Peganum Harmala) در مراتع شهرستان نطنز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 گروه حکمرانی کشاورزی، آب و انرژی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف اولویت‌بندی راهبردهای توسعه کارآفرینی پایدار در چارچوب بهره‌برداری از گیاه اسفند در شهرستان نطنز انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی‌ـ‌تحلیلی بوده و با استفاده از داده‌های میدانی انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات، از ابزارهایی مانند پرسش‌نامه و مصاحبه با 55 نفر از کارشناسان ادارة منابع‌طبیعی و جهاد کشاورزی، کشاورزان و کارآفرینان محلی بهره گرفته‌شد که به روش تمام‌شماری انتخاب شدند. در این راستا، با استفاده از جمع‌آوری داده‌ها از طریق مطالعات میدانی، پرسش‌نامه‌ها و مصاحبه‌های تخصصی با این افراد، معیارهای کلیدی در انتخاب راهکارهای اشتغال پایدار شامل امکان‌پذیری فنی، توجیه اقتصادی، پذیرش اجتماعی، پایداری محیط‌زیستی، چشم‌انداز توسعه و تأثیر بر منابع طبیعی انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین، برای اولویت‌بندی راهبردها، از روش تصمیم‌گیری چندشاخصه پرامته استفاده شد. نوآوری اصلی این پژوهش در‌به‌کارگیری روش پرامته برای اولویت‌بندی شاخص‌ها و همچنین استفاده از گیاه اسفند به‌عنوان یک مؤلفه بومی و کمتر مورد توجه در ادبیات این حوزه است. یافته‌ها نشان داد که گیاه اسفند، به‌دلیل سازگاری با شرایط اقلیمی منطقه، بازار بالقوة داخلی و خارجی، و ظرفیت بالای فرآوری، از پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به محور کارآفرینی برخوردار است. در تحلیل نهایی، چهار راهبرد کلیدی شامل: ایجاد بازارهای فروش، تأسیس صنایع تبدیلی، راه‌اندازی شرکت‌های فعال در حوزة توزیع، و برندسازی برای گیاه اسفند مورد ارزیابی قرار گرفت که به‌ترتیب، راهبرد «ایجاد بازارهای فروش»، «تأسیس صنایع تبدیلی» و «راه‌اندازی شرکت‌های توزیعی» در اولویت اول تا سوم قرار گرفتند. این مطالعه می‌تواند الگویی کاربردی برای توسعه پایدار کشاورزی و کارآفرینی در مناطق مشابه ارائه دهد.

کلیدواژه‌ها