تأثیر حاکمیت محیط‌زیستی و ساختار مالکیت بر تسهیل تأمین مالی شرکتی: شواهدی از ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه مدیریت، دانشکده علوم‌اداری و اقتصادی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

چکیده

این پژوهش به بررسی نقش مشترک سازوکارهای حاکمیت محیط‌زیستی و ویژگی‌های ساختار مالکیت در محدودیت‌های تأمین مالی شرکت‌ها در بازار نوظهور ایران می‌پردازد. داده‌های پانلی ۱۲۸ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ مورد استفاده قرار گرفت و برای تحلیل داده‌ها از رگرسیون کوانتایل پانلی با اثرات ثابت و آزمون علیت گرنجر پانلی بهره گرفته شد. محدودیت‌های تأمین مالی با شاخص کاپلان و زینگالس اندازه‌گیری شد. شاخص حاکمیت محیط‌زیستی نیز با استفاده از تحلیل مؤلفه‌های اصلی و بر اساس چهار بُعد شامل وجود کمیته پایداری، گزارش‌دهی پایداری، هزینه‌های زیست‌محیطی و اهداف کمی محیط‌زیستی ساخته شد. پویایی ساختار مالکیت نیز از طریق متغیرهای تمرکز مالکیت، مالکیت نهادی، مالکیت دولتی و تعادل مالکیت سنجیده شد. نتایج آمار توصیفی نشان داد میانگین شاخص کاپلان و زینگالس بیانگر ناهمگنی قابل توجه در سطح محدودیت‌های تأمین مالی میان شرکت‌ها است و میانگین شاخص حاکمیت محیط‌زیستی نیز حاکی از سطح متوسط اجرای این سازوکارها در شرکت‌های ایرانی است. آزمون‌های تشخیصی شامل بررسی هم‌خطی چندگانه، آزمون هاسمن، و آزمون‌های ناهمسانی واریانس و خودهمبستگی، اعتبار مدل‌ها را تأیید کردند. نتایج رگرسیون کوانتایل نشان داد حاکمیت محیط‌زیستی در تمامی دهک‌ها اثر منفی و معناداری بر محدودیت‌های تأمین مالی دارد و این اثر در شرکت‌های با محدودیت مالی بیشتر قوی‌تر است. تمرکز مالکیت محدودیت‌ها را تشدید می‌کند، اما تعامل آن با حاکمیت محیط‌زیستی این اثر را تعدیل می‌نماید. همچنین مالکیت نهادی به‌طور مستقیم و در تعامل با حاکمیت محیط‌زیستی موجب کاهش محدودیت‌های تأمین مالی می‌شود. نتایج آزمون گرنجر نیز وجود رابطه علی یک‌طرفه از بهبود حاکمیت محیط‌زیستی به سمت کاهش محدودیت‌های تأمین مالی را تأیید کرد. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد تقویت حاکمیت محیط‌زیستی می‌تواند به عنوان سیگنالی مثبت در بازار عمل کرده و با بهبود شفافیت و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، دسترسی شرکت‌ها به منابع مالی را تسهیل کند.

کلیدواژه‌ها

مراجع

Al-Gamrh, B., Ku Ismail, K. N. I., Ahsan, T., & Alquhaif, A. (2020). Investment opportunities, corporate governance quality, and firm performance in the UAE. Journal of Accounting in Emerging Economies, 10(2), 261–276. https://doi.org/10.1108/JAEE-12-2018-0134
Bu, F. (2025). The effect of digital government construction on the enhancement of public governance capacity: An analysis based on financial information transparency. International Review of Financial Analysis, 107, 104648. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2025.104648
Chen, R. (2025). The impact of corporate legal governance on financing efficiency: An empirical analysis based on corporate governance structure and legal risk. Finance Research Letters, 86(Part B), 108501. https://doi.org/10.1016/j.frl.2025.108501
Chen, W.-W., Li, S.-F., & Lin, Y.-C. (2025). Exploring the impact of corporate governance evaluation on innovation and operating performance: Evidence from R&D-intensive industries in Taiwan. Asia Pacific Management Review. https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2025.100410
Claessens, S., Djankov, S., & Lang, L. H. (2000). The separation of ownership and control in East Asian corporations. Journal of Financial Economics, 58(1–2), 81–112. https://doi.org/10.1016/S0304-405X(00)00067-2
Ebrahimi, R., & Rajabi, A. (2023). Relationship between residual state ownership and foreign ownership with financing patterns (Case study: Companies listed on the Tehran Stock Exchange). New Research Approaches in Management and Accounting, 7(90), 1944–1961. (In Persian). https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/2409
Heydari Rostami, K., Khalili, Y., Nikzad Ghadikolaei, M., & Khosravani, A. (2025). Effect of inclusive digital finance on green innovation with the mediating role of rural revitalization and the moderating roles of green density and accounting information quality. Natural Resource Governance, 2(2), 162–175. (In Persian). https://jnrg.ut.ac.ir/article_103886.html?lang=en
Hu, C., & Yang, X. (2024). A study on the impact of digital governance on disclosure quality of listed companies. Finance Research Letters, 69(Part A), 106062. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106062
Hu, Y., Wu, J., & Zhu, L. (2024). Inter-generational governance transition in Chinese family businesses: Relational or contractual? International Review of Economics & Finance, 95, 103493. https://doi.org/10.1016/j.iref.2024.103493
Lei, L., & Huang, Y. (2025). How does female executives optimize enterprises’ green governance performance? International Review of Economics & Finance, 104, 104627. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.104627
Li, W., Zheng, M., Zhang, Y., & Cui, G. (2020). Green governance structure, ownership characteristics, and corporate financing constraints. Journal of Cleaner Production, 260, 121008. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.121008
Liu, J., Jin, C., Zhu, X., & Sun, L. (2026). Environmental policy, green governance, and institutional investor divestment. Research in International Business and Finance, 81, 103185. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2025.103185
Maury, B., & Pajuste, A. (2005). Multiple large shareholders and firm value. Journal of Banking & Finance, 29(7), 1813–1834. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2004.07.002
Mishra, B., & Kumar, A. (2024). Contouring of the regulatory governance framework in emerging economies: A novel multidimensional approach. International Journal of Emerging Markets, 20(7), 2685–2712. https://doi.org/10.1108/IJOEM-01-2022-0156
Nakpodia, F., Adegbite, E., Olan, F., & Ashiru, F. (2025). Emergent ethnicity logic and corporate governance in Nigerian boardrooms. Journal of Accounting and Public Policy, 54, 107380. https://doi.org/10.1016/j.jaccpubpol.2025.107380
Peng, D., Farooq, U., Alam, M. M., & Khudoykulov, K. (2024). Exploring the role of governance in determining public-private investment in energy: New empirical insights from ASEAN. Socio-Economic Planning Sciences, 96, 102096. https://doi.org/10.1016/j.seps.2024.102096
Roozbeh, Z., Madaheyan, S., & Nikpour, A. (2023). Presenting a green governance model with a sustainable development approach in the health system (Case study: Kerman University of Medical Sciences). Management and Educational Perspective, 5(3), 70–99. (In Persian). https://doi.org/10.22034/jmep.2023.397241.1199
Shleifer, A., & Vishny, R. W. (1994). Politicians and firms. Quarterly Journal of Economics, 109(4), 995–1025.
Tran, M., Beddewela, E., & Ntim, C. G. (2021). Governance and sustainability in Southeast Asia. Accounting Research Journal, 34(6), 516–545. https://doi.org/10.1108/ARJ-05-2019-0095
Zhu, B., & Wang, Y. (2024). Green governance and stock price crash risk: Evidence from China. International Review of Economics & Finance, 96(Part B), 103683. https://doi.org/10.1016/j.iref.2024.103683

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار