رشد جمعیت، گسترش شهرنشینی و افزایش تقاضا برای غذا و انرژی، موجب عدم تعادل میان عرضه و تقاضای آب و کاهش منابع آب زیرزمینی شده است. ایران بهعنوان یکی از مناطق شاخص از نظر افت منابع آب تجدیدپذیر، با ضعفهای جدی در مدیریت و تخصیص منابع آب مواجه است. تخصیص آب که همزمان متأثر از معیارهای عدالت و کارایی است، ماهیتی سیاسی دارد و دستیابی توأمان به بهرهوری اقتصادی حداکثر و عدالت اجتماعی کامل را با دشواری مواجه میسازد. هدف این پژوهش، تحلیل قانون توزیع عادلانه آب (مصوب ۱۳۶۱) از منظر ناکارآمدی سیاستهای تخصیص و مدیریت پایدار منابع آب است. این قانون با تلقی آب بهعنوان مشترکات و واگذاری انحصاری اختیار بهرهبرداری، نظارت و حفاظت به وزارت نیرو، به شکلگیری مدیریت متمرکز دولتی و تضعیف حقوق سنتی مانند حقابه انجامیده است. تبدیل این حقوق به مجوزهای موقت «مصرف معقول» با اصول حکمرانی نوین مبتنی بر شفافیت، پاسخگویی و مشارکت ذینفعان فاصله دارد. چالشهای نهادی شامل ضعف در تعریف حقوق مالکیت آب، پراکندگی نهادی و خطر تسخیر اداری است. در سطح اجرایی نیز ضعف نظارت بر برداشتهای غیرمجاز، ضمانت اجرایی ناکافی، بازدارندگی اندک مجازاتها، فقدان دادههای قابل اتکا و تعارض قوانین، تحقق عدالت و پایداری را با مانع مواجه کرده است. در نهایت، مقایسه با تجربههای موفقی چون مدیریت حوضهمحور فرانسه و اولویتدهی به حقابههای اکولوژیک در آفریقای جنوبی، ضرورت گذار از حکمرانی متمرکز به حکمرانی چندمرکزی و تطبیقی را برای مدیریت پایدار منابع آب کشور نشان میدهد.
گنجعلی پور, کمال و کیانپور, مهدی . (1405). باز خوانی قانون توزیع عادلانه آب از منظر حکمرانی. حکمرانی منابع طبیعی, 3(1), -. doi: 10.22059/jnrg.2026.409985.1085
MLA
گنجعلی پور, کمال , و کیانپور, مهدی . "باز خوانی قانون توزیع عادلانه آب از منظر حکمرانی", حکمرانی منابع طبیعی, 3, 1, 1405, -. doi: 10.22059/jnrg.2026.409985.1085
HARVARD
گنجعلی پور, کمال, کیانپور, مهدی. (1405). 'باز خوانی قانون توزیع عادلانه آب از منظر حکمرانی', حکمرانی منابع طبیعی, 3(1), pp. -. doi: 10.22059/jnrg.2026.409985.1085
CHICAGO
کمال گنجعلی پور و مهدی کیانپور, "باز خوانی قانون توزیع عادلانه آب از منظر حکمرانی," حکمرانی منابع طبیعی, 3 1 (1405): -, doi: 10.22059/jnrg.2026.409985.1085
VANCOUVER
گنجعلی پور, کمال, کیانپور, مهدی. باز خوانی قانون توزیع عادلانه آب از منظر حکمرانی. حکمرانی منابع طبیعی, 1405; 3(1): -. doi: 10.22059/jnrg.2026.409985.1085
)