تحلیل ساختار و رژیم نظام حکمرانی در سند مدیریت پایدار جنگل زاگرس مبتنی بر رویکرد تحلیل شبکه اجتماعی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه سیاست گذاری منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری تهران، ایران.

3 پژوهشگر موسسه کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.22059/jnrg.2026.407458.1073

چکیده

جنگل‌های زاگرس به‌عنوان یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های طبیعی ایران، نقش مهمی در حفظ تعادل اکولوژیکی، کاهش اثرات تغییر اقلیم و تأمین معیشت جوامع محلی ایفا می‌کنند. با این حال، تخریب گسترده، پراکندگی نهادی و ضعف در هماهنگی میان ذی‌نفعان، کارایی حکمرانی این جنگل‌ها را محدود کرده است. در این پژوهش، ساختار نظام حکمرانی جنگل‌های زاگرس با بهره‌گیری از تحلیل شبکه اجتماعی بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد تراکم شبکه ۲۴.۷٪ است که بیانگر سطح پایین روابط همکاری نسبت به کل روابط ممکن است. انتقال‌پذیری شبکه نیز ۱۴.۵٪ بوده و نشان‌دهنده ضعف در شکل‌گیری خوشه‌های همکاری پایدار است. در مقابل، تمرکز درجه بالا (۶۲.۶٪) نشان می‌دهد جریان تصمیم‌گیری عمدتاً در چند نهاد محدود متمرکز شده است. شاخص‌های مرکزیت نشان می‌دهد وزارت کشور، سازمان برنامه و بودجه و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری نقش محوری در شبکه دارند، در حالی که نهادهای محلی و سازمان‌های مردم‌نهاد عمدتاً در موقعیت پیرامونی قرار گرفته‌اند. بر این اساس، رژیم حکمرانی شبکه در وضعیت «متمرکز ناهماهنگ» قرار دارد که با انسجام پایین و همکاری ناپایدار همراه است. این ساختار می‌تواند اجرای مؤثر سیاست‌های حفاظت و احیای جنگل‌های زاگرس را تضعیف کند. تقویت نهادهای میانجی‌گر، افزایش مشارکت بازیگران محلی و ایجاد سازوکارهای هماهنگی افقی میان وزارتخانه‌ها می‌تواند به بهبود کارایی مدیریتی، کاهش تعارضات نهادی و ارتقای تاب‌آوری نهادی در مدیریت جنگل‌های زاگرس منجر شود.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی منابع طبیعی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 19 اسفند 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار