توسعه نامتوازن و توزیع نامتعادل آب، خاک و جمعیت در ایران، موجب نابرابری زمانی و مکانی میان منابع و مصارف آب شده است. در این شرایط، تأمین پایدار آب شرب بهمنزله یکی از وظایف اساسی حاکمیت، خطمشیگذاران را به استفاده از راهبردهای مختلف تأمین آب سوق داده است که انتقال آب بینحوضهای یکی از مهمترین این راهبردها محسوب میشود. با وجود نقش بالقوه این خطمشی در تأمین آب شرب مناطق کمآب، انتقال آب بینحوضهای، تنها یک راهحل فنی نبوده و با مجموعهای گسترده از پیامدهای اجتماعی همراه است که میتواند بر جوامع مبدأ و مقصد تأثیرات عمیق و گاه منفی بر جای گذارد. این پژوهش کیفی با هدف شناسایی و تبیین پیامدهای اجتماعی انتقال آب بینحوضهای در ایران، با تأکید بر فلات مرکزی ایران، انجام شده است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۱ نفر از خبرگان حوزه حکمرانی آب، سیاست عمومی و هیدروپلیتیک گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون تحلیل شد. مشارکتکنندگان به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و فرآیند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. نتایج پژوهش منجر به شناسایی ۶ مضمون اصلی، 17مضمون فرعی و 106 کد شد که بیانگر طیف گستردهای از پیامدهای اجتماعی منفی انتقال آب بین حوضه ای است. مضامین اصلی شناسایی شده عبارتند از زوال سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، واگرایی و تهدید همبستگی ملی، نابرابری و احساس تبعیض، دگردیسیهای جمعیتی و آسیبهای سکونتگاهی، سیاسی شدن آب و بهرهبرداریهای ابزاری، اضمحلال زیستتمدنی و سلامت اجتماعی. یافتهها نشان میدهد که اگرچه انتقال آب میتواند بهمنزله کنشی برای ایفای مسئولیت حاکمیت در تأمین آب شرب مورد استفاده قرار گیرد، اما به دلیل پیامدهای اجتماعی قابل توجه، این خطمشی باید تنها بهمثابه آخرین گزینه و پس از بهرهگیری حداکثری از راهکارهای جایگزین در مدیریت تقاضا، افزایش بهرهوری و اصلاح الگوی مصرف مد نظر قرار گیرد.
کیانی, محمدعلی و دهقان پور فراشاه, افسانه . (1405). تحلیل وضعیت حکمرانی آب در ایران از منظر پیامدهای اجتماعی انتقال آب بین حوضهای. حکمرانی منابع طبیعی, 3(2), -. doi: 10.22059/jnrg.2026.410584.1090
MLA
کیانی, محمدعلی , و دهقان پور فراشاه, افسانه . "تحلیل وضعیت حکمرانی آب در ایران از منظر پیامدهای اجتماعی انتقال آب بین حوضهای", حکمرانی منابع طبیعی, 3, 2, 1405, -. doi: 10.22059/jnrg.2026.410584.1090
HARVARD
کیانی, محمدعلی, دهقان پور فراشاه, افسانه. (1405). 'تحلیل وضعیت حکمرانی آب در ایران از منظر پیامدهای اجتماعی انتقال آب بین حوضهای', حکمرانی منابع طبیعی, 3(2), pp. -. doi: 10.22059/jnrg.2026.410584.1090
CHICAGO
محمدعلی کیانی و افسانه دهقان پور فراشاه, "تحلیل وضعیت حکمرانی آب در ایران از منظر پیامدهای اجتماعی انتقال آب بین حوضهای," حکمرانی منابع طبیعی, 3 2 (1405): -, doi: 10.22059/jnrg.2026.410584.1090
VANCOUVER
کیانی, محمدعلی, دهقان پور فراشاه, افسانه. تحلیل وضعیت حکمرانی آب در ایران از منظر پیامدهای اجتماعی انتقال آب بین حوضهای. حکمرانی منابع طبیعی, 1405; 3(2): -. doi: 10.22059/jnrg.2026.410584.1090
)