پژوهش حاضر با تمرکز بر رویکرد نظامهای اجتماعی-اکولوژیک، به دنبال تبیین سازوکارهای گذار به معیشتهای سازگار و ارائه الگوی عملیاتی برای همسوسازی منافع اقتصادی با اهداف حفاظتی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه بود. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و با روش «تحلیل محتوای کیفی استقرایی» انجام گرفت. مشارکتکنندگان در پژوهش شامل 21 نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران اجرایی و نمایندگان جوامع محلی بودند که با استفاده از روشهای نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی تا حد اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها، مصاحبههای عمیق نیمهساختارمند بود که روایی و اعتبار آن از طریق تکنیکهای سهسویهسازی و بازبینی مشارکتکنندگان مورد تأیید قرار گرفت. نتایج تحلیل دادهها در نرمافزار MAXQDA 24 نشان داد که الگوی حکمرانی معیشتهای تالابی در دریاچه ارومیه بر پنج پیشران اصلی (کد محوری) و 22 نشانه (کد باز) کلیدی استوار است. بر اساس فراوانی و اهمیت کیفی کدهای محوری در فرایند تحلیل محتوا، یافتهها حاکی از آن بود که مقوله «تقویت ظرفیتهای نهادی و ساختاری» بالاترین اولویت را در مدل داشت و پس از آن، مقولههای «سرمایه اجتماعی و مشروعیتبخشی»، «انسجام سیاستی و شبکه ذینفعان»، «سازوکارهای تأمین مالی پایدار و اقتصاد سبز» و «آموزش و آگاهیسازی» قرار گرفتند. در مجموع، یافتههای این پژوهش نشان میدهد که پایداری بلندمدت تالابها در گرو «تابآوری معیشتی» جوامع محلی است؛ بدین معنا که هرگاه معیشت ساکنان از ظرفیت کافی برای مقاومت در برابر شوکهای اقتصادی-اکولوژیک و تطبیق با شرایط جدید برخوردار باشد، وابستگی آنان به بهرهبرداری مستقیم از منابع محدود تالابی کاهش یافته و انگیزههای حفاظت از اکوسیستم در منطق اقتصادی آنان درونی میشود. این یافته، دلالتهای مهمی برای نظام حکمرانی در بر داشته و بر این نکته تأکید دارد که فراتر از حصارکشی فیزیکی، سیاستهای اثربخش بایستی بر اصلاح ساختارهای نهادی، تسهیلگری اقتصادی و بازسازی سرمایه اجتماعی برای خروج از «تله معیشتی» تمرکز نمایند.
صفا, لیلا , رضایی, روح اله , مهربان, رامش و نعمتی, زینب . (1405). حکمرانی پایدار تالابها از طریق همبست نظامهای اجتماعی و اکولوژیک: ارائه الگوی گذار به معیشتهای سازگار (مورد مطالعه: دریاچه ارومیه). حکمرانی منابع طبیعی, 3(2), -. doi: 10.22059/jnrg.2026.411124.1095
MLA
صفا, لیلا , , رضایی, روح اله , , مهربان, رامش , و نعمتی, زینب . "حکمرانی پایدار تالابها از طریق همبست نظامهای اجتماعی و اکولوژیک: ارائه الگوی گذار به معیشتهای سازگار (مورد مطالعه: دریاچه ارومیه)", حکمرانی منابع طبیعی, 3, 2, 1405, -. doi: 10.22059/jnrg.2026.411124.1095
HARVARD
صفا, لیلا, رضایی, روح اله, مهربان, رامش, نعمتی, زینب. (1405). 'حکمرانی پایدار تالابها از طریق همبست نظامهای اجتماعی و اکولوژیک: ارائه الگوی گذار به معیشتهای سازگار (مورد مطالعه: دریاچه ارومیه)', حکمرانی منابع طبیعی, 3(2), pp. -. doi: 10.22059/jnrg.2026.411124.1095
CHICAGO
لیلا صفا , روح اله رضایی , رامش مهربان و زینب نعمتی, "حکمرانی پایدار تالابها از طریق همبست نظامهای اجتماعی و اکولوژیک: ارائه الگوی گذار به معیشتهای سازگار (مورد مطالعه: دریاچه ارومیه)," حکمرانی منابع طبیعی, 3 2 (1405): -, doi: 10.22059/jnrg.2026.411124.1095
VANCOUVER
صفا, لیلا, رضایی, روح اله, مهربان, رامش, نعمتی, زینب. حکمرانی پایدار تالابها از طریق همبست نظامهای اجتماعی و اکولوژیک: ارائه الگوی گذار به معیشتهای سازگار (مورد مطالعه: دریاچه ارومیه). حکمرانی منابع طبیعی, 1405; 3(2): -. doi: 10.22059/jnrg.2026.411124.1095
)