توسعه شهری پایدار در جوامع معاصر، مفهومی چندبعدی است که علاوه بر ارتقای زیرساختهای کالبدی، بر احیای هویتهای فرهنگی و تقویت پیوندهای اجتماعی تأکید دارد. در کلانشهرهایی چون تهران، بافتهای فرسوده با ویژگیهایی نظیر تخریب کالبدی، ضعف سرمایه اجتماعی و تضعیف هویت محلی، مانعی جدی در مسیر تحقق این هدف محسوب میشوند. رویکردهای سنتی بازآفرینی، که عمدتاً بر اصلاحات فیزیکی متمرکزند، نهتنها ناکارآمد بودهاند بلکه به تشدید نابرابریهای اجتماعی نیز انجامیدهاند. این پژوهش با تکیه بر جامعهشناسی فرهنگی، به طراحی مدلی پارادایمی فرهنگی-اجتماعی برای بازآفرینی پایدار شهری در مناطق ۱۷ و ۱۸ تهران میپردازد. پرسش اصلی آن است که چگونه ساختارهای فرهنگی (ارزشها، باورها، هنجارها) و اجتماعی (روابط و تعاملات) میتوانند مبنای چارچوبی نظاممند برای بازآفرینی باشند. روش پژوهش، ترکیبی (کمی-کیفی)، کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. دادهها از ۱۴۵ پرسشنامه با پایایی مطلوب (α=۰.۸۲) و ۲۰ مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری و با روشهای CFA، SEM، رگرسیون چندگانه و تحلیل مضمون پردازش شدند. نتایج نشان داد ساختارهای فرهنگی (۰.۳۸β =) و اجتماعی (۰.45β =) تأثیر معناداری بر توسعه پایدار دارند. مدل پیشنهادی با ضریب تعیین ۷۲٪ و راستیآزمایی ۸۷٪، تعامل میان هنجارهای فرهنگی، شبکههای اجتماعی و سیاستهای نهادی را برجسته میسازد. نوآوری پژوهش در بومیسازی نظریههای بوردیو و پاتنام و مقایسه تطبیقی با نمونههایی چون محله الفاما در لیسبون است. یافتهها بر ضرورت سیاستگذاری مشارکتی، تقویت هویت فرهنگی و سرمایهگذاری اجتماعی برای ارتقای کیفیت زندگی تأکید دارند.
قاسم زاده, سجاد و نوابخش, مهرداد . (1405). طراحی مدل پارادایمی فرهنگی-اجتماعی برای توسعه شهری پایدار در بافتهای فرسوده (مطالعه موردی: مناطق ۱۷ و ۱۸ شهر تهران). حکمرانی منابع طبیعی, 3(2), -. doi: 10.22059/jnrg.2025.404446.1061
MLA
قاسم زاده, سجاد , و نوابخش, مهرداد . "طراحی مدل پارادایمی فرهنگی-اجتماعی برای توسعه شهری پایدار در بافتهای فرسوده (مطالعه موردی: مناطق ۱۷ و ۱۸ شهر تهران)", حکمرانی منابع طبیعی, 3, 2, 1405, -. doi: 10.22059/jnrg.2025.404446.1061
HARVARD
قاسم زاده, سجاد, نوابخش, مهرداد. (1405). 'طراحی مدل پارادایمی فرهنگی-اجتماعی برای توسعه شهری پایدار در بافتهای فرسوده (مطالعه موردی: مناطق ۱۷ و ۱۸ شهر تهران)', حکمرانی منابع طبیعی, 3(2), pp. -. doi: 10.22059/jnrg.2025.404446.1061
CHICAGO
سجاد قاسم زاده و مهرداد نوابخش, "طراحی مدل پارادایمی فرهنگی-اجتماعی برای توسعه شهری پایدار در بافتهای فرسوده (مطالعه موردی: مناطق ۱۷ و ۱۸ شهر تهران)," حکمرانی منابع طبیعی, 3 2 (1405): -, doi: 10.22059/jnrg.2025.404446.1061
VANCOUVER
قاسم زاده, سجاد, نوابخش, مهرداد. طراحی مدل پارادایمی فرهنگی-اجتماعی برای توسعه شهری پایدار در بافتهای فرسوده (مطالعه موردی: مناطق ۱۷ و ۱۸ شهر تهران). حکمرانی منابع طبیعی, 1405; 3(2): -. doi: 10.22059/jnrg.2025.404446.1061
)