هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل موقعیت کنشگران در شبکه حکمرانی تجویزی مندرج در «برنامه جامع تحقق سیاست‌های کلی توسعه دریامحور» و شناسایی جایگاه و میزان نقش‌آفرینی نهادهای مختلف در این شبکه انجام شده است. روش پژوهش: داده‌های پژوهش صرفاً از متن سند و با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت‌دار گردآوری شد. پس از اعمال معیارهای پالایش، ۲۷ کنشگر کلیدی شناسایی و ماتریس روابط ۲۷×۲۷ تشکیل شد. سپس با استفاده از نرم‌افزار UCINET 6و شاخص‌های مرکزیت، ساختار شبکه و موقعیت کنشگران مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد شبکه حکمرانی تجویزی سند دارای تراکم ۳۴.۵ درصد و میانگین فاصله ژئودزیک ۱.۷۲۹ است که بیانگر سطحی از پیوستگی میان کنشگران است. با این حال، مقادیر مرکزیت خروجی ۴۸.۰۸ درصد و ورودی ۵۲.۰۷ درصد، از شکل‌گیری ساختار هسته ـ پیرامون و تمرکز روابط حکایت دارد. چهار کنشگر بخش خصوصی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان برنامه و بودجه و وزارت راه و شهرسازی به‌عنوان کنشگران اصلی شبکه شناسایی شدند. در این میان، بخش خصوصی با کسب بالاترین مقادیر در شاخص‌های مرکزیت درجه (۲۱)، بینابینی (۱۳۶.۱۰) و نزدیکی (۸۶.۶۷)، برجسته‌ترین موقعیت را به خود اختصاص داده است. با این حال، معرفی بخش خصوصی به‌عنوان یک کنشگر واحد، در حالی که در واقعیت فاقد نماینده واحد است، تناقضی روش‌شناختی را آشکار می‌کند. در مقابل، وزارت امور خارجه، صندوق نوآوری و شکوفایی و گمرک در حاشیه شبکه قرار دارند و نهادهای دانشی و پژوهشی نیز حضور کمرنگی دارند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد فشردگی ظاهری شبکه الزاماً به معنای توزیع متوازن قدرت و نقش‌آفرینی میان کنشگران نیست. شناسایی تناقض روش‌شناختی در تعریف بخش خصوصی، ارائه دسته‌بندی چهارگانه کنشگران و تبیین هم‌زیستی فشردگی ظاهری با تمرکز باطنی، از نوآوری‌های پژوهش حاضر است. بر این اساس، بازنگری اساسی در سند، به‌ویژه در تعریف کنشگران و نحوه توزیع نقش‌ها و مسئولیت‌ها، ضروری به نظر می‌رسد.
رحیمی، م.، قربانی، م.، ملکیان، آ.، و علم‌بیگی، ا. (۱۴۰۱). تحلیل رابطه‌های نهاد ـ سودمندان برای حکمرانی شبکه‌ای آب در پایین‌دست آبخیز رود کر. پژوهش‌های آبخیزداری، ۳۵(۱)، ۶۱–۷۲.https://doi.org/10.22092/WMRJ.2021.353840.1394
سالاروند، ب.، حسنوند، ع.، و جعفری، م. (۱۴۰۳). تأثیر مؤلفه‌های اقتصاد آبی بر رشد اقتصادی پایدار ایران. اقیانوس‌شناسی، ۱۵(۵)، ۵۵–۷۰. https://doi.org/10.52547/joc.15.59
قربانی، م.، ایرانی، ش.، و محمدی، ع. (۱۴۰۴). تعیین رژیم نظام حکمرانی در سیاست‌های توسعه دریامحور مبتنی بر رویکرد تحلیل شبکه اجتماعی. آموزش علوم دریایی، ۱۲(۲)، ۷۲–۸۷. https://doi.org/10.22034/rmt.2025.544732.2355
محمدیان، س.، قربانی، م.، ملکیان، آ.، محمدی، ا.، و رحیمی، م. (۱۴۰۳). تحلیل ساختار شبکه حکمرانی آب شهری تهران: شناسایی کنشگران کلیدی و رژیم حکمرانی. حکمرانی منابع طبیعی، ۱(۴)، ۳۸۹–۴۰۰. https://doi.org/10.22059/JNRG.2025.102732
پسنده، ن.، تیمورنژاد، ک.، و ربیعی مندجین، م.ر. (۱۴۰۲). نقش مشارکتی مردم و سازمان‌های دولتی در ساختار حکمرانی دریاها. اقیانوس‌شناسی، ۱۴(۵۵)، ۷۷–۹۰. https://doi.org/10.52547/joc.14.55.6
References
Asmiya, A., Musthafa, M. M., Martínez‐Vázquez, R. M., Najim, M. M. M., & Marikar, F. M. M. T. (2025). Sustainable use of marine resources and perspectives of blue economy in sustainable development in developing countries. In M. Behnassi, M. Barjees Baig, H. Gupta, R. Sabbahi, G. Nain Gill, & M. El Haiba (Eds.), Food systems and biodiversity in the context of environmental and climate risks: Dynamics and evolving solutions (pp. 237–262). Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-89167-0_9
Borgatti, S. P., Everett, M. G., & Johnson, J. C. (2018). Analyzing social networks (2nd ed.). SAGE Publications.
Charles, C. S.-A., & Chang, Y. (2025). Cross-national analysis of marine spatial planning (MSP) frameworks: Collaboration, conservation, and the role of NGOs in Australia, Germany, Seychelles, and England. Sustainability, 17(18), Article 8306. https://doi.org/10.3390/su17188306
de Juan, S., Ospina-Alvarez, A., Castro, A. J., Fernández, E., Méndez-Martínez, G., Molina, J., Pita, P., Ruiz-Frau, A., de Abreu, G., & Villasante, S. (2023). Understanding socioecological interaction networks in marine protected areas to inform management. Ocean & Coastal Management, 245, Article 106854. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2023.106854
Ghorbani, M., Irani, S., & Mohammadi, A. (2025). Determining the governance regime in maritime-oriented development policies based on social network analysis approach. Quarterly Journal of Marine Science Education, 12(2), 72–87. (In Persian). https://doi.org/10.22034/rmt.2025.544732.2355
Gong, H., He, X., Li, J., Tian, P., Ai, S., & Liu, Y. (2024). Social network analysis of intergovernmental relations and policy tools in China’s coastal reclamation management. Frontiers in Marine Science, 11, Article 1417616. https://doi.org/10.3389/fmars.2024.1417616
HosseinYazdi, M., Avazpour, L., Ghorbani, M., Ghafari, S., & Rahimi, M. (2026). Organizational network transformation for rural sustainability: Social network analysis of Iran’s rural development program. International Journal of Public Administration, 49(14), 955–972. https://doi.org/10.1080/01900692.2025.2584485
Li, B., & Cao, G. (2024). Evolution and governance of the structure of marine economic networks in China’s coastal areas: Based on sea-related A-share listed companies. Chinese Geographical Science, 34(5), 899–916. https://doi.org/10.1007/s11769-024-1453-6
Malandrino, A. (2024). Comparing qualitative and quantitative text analysis methods in combination with document-based social network analysis to understand policy networks. Quality & Quantity, 58(3), 2543–2570. https://doi.org/10.1007/s11135-023-01753-1
Mohammadian, S., Ghorbani, M., Malekian, A., Mohammadi, A., & Rahimi, M. (2025). Analysis of the urban water governance network structure in Tehran: Identification of key actors and governance regime. Journal of Natural Resources Governance, 1(4), 389–400. (In Persian). https://doi.org/10.22059/JNRG.2025.102732
Muhl, E.-K., Armitage, D., Anderson, K., Boyko, C., Busilacchi, S., Butler, J., Cvitanovic, C., Faulkner, L. A., Hall, J. A., Martynuik, G., Paul-Burke, K., Swerdfager, T., Thorpe, H., & van Putten, I. E. (2023). Transitioning toward “deep” knowledge co-production in coastal and marine systems: Examining the interplay among governance, power, and knowledge. Ecology and Society, 28(4), Article 17. https://doi.org/10.5751/ES-14443-280417
Naderi, L., Karamidehkordi, E., & Moghadas, M. (2025). Conflict network of farming communities with the multi-stakeholders of a water basin: Insights from the ZayandehRud Basin in Iran. Journal of Hydrology: Regional Studies, 62, Article 102837. https://doi.org/10.1016/j.ejrh.2025.102837
Partelow, S., Schlüter, A., Armitage, D., Bavinck, M., Carlisle, K., Gruby, R. L., Hornidge, A.-K., Le Tissier, M., Pittman, J. B., Song, A. M., Sousa, L. P., Văidianu, N., & Van Assche, K. (2020). Environmental governance theories: A review and application to coastal systems. Ecology and Society, 25(4), Article 19. https://doi.org/10.5751/ES-12067-250419
Pasandeh, N., Timuranjad, K., & Rabiei Mandjin, M. R. (2023). The participatory role of the people and government agencies in the structure of seas governance. Journal of Oceanography, 14(55), 77–90. (In Persian). https://doi.org/10.52547/joc.14.55.6
Rahimi, M., Ahmadaali, K., & Goli, A. M. (2023). Revealing regime shifts and their impact on social-ecological systems: A case study on Iran. Water Conservation Science and Engineering, 8(1), Article 56. https://doi.org/10.1007/s41101-023-00231-x
Rahimi, M., Ghorbani, M., Malekian, A., & Alambaigi, A. (2022). Analysis of institution-stakeholder relations for the nested water governance in downstream of the Kor River Basin. Watershed Management Research, 35(1), 61–72. (In Persian). https://doi.org/10.22092/WMRJ.2021.353840.1394
Sadabadi, A. A., Rahimirad, Z., Shahi, N., Nikijoo, I., & Jafarian, F. (2025). Navigating solar energy transitions in oil-rich countries: A network-based study of collaborative governance in Iran. Energy Research & Social Science, 127, Article 104283. https://doi.org/10.1016/j.erss.2025.104283
Salarvand, B., Hasanvand, A., & Jafari, M. (2024). The impact of blue economy components on Iran’s sustainable economic growth. Journal of Oceanography, 15(59), 55–70. (In Persian). https://doi.org/10.52547/joc.15.59.5
Shariatyniya, L., Ghorbani, M., Azarnivand, H., & Rahimi, M. (2025). Resilience through relationships: Evaluating rangeland governance structures in semi-arid Tafresh County. Journal of Arid Environments, 229, Article 105397. https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2025.105397
Singh, P., Linnér, B. O., & Singh, A. A. (2025). Marine spatial planning and ocean governance in Small Island Developing States. Regional Environmental Change, 25(3), Article 91. https://doi.org/10.1007/s10113-025-02412-x
Smythe, T. C. (2017). Marine spatial planning as a tool for regional ocean governance? An analysis of the New England ocean planning network. Ocean & Coastal Management, 135, 11–24. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2016.10.015
van der Waldt, G. (2025). Towards a collaborative-adaptive network governance framework for sustainable development. Journal of Public Administration and Development Alternatives (JPADA), 10(1), 1–23. https://doi.org/10.55190/JPADA.2025.412
Yavarmoghadam, H., Kabiri, K., & Shokri, M. R. (2025). Prioritizing coastal and marine areas for conservation in the northern Persian Gulf. Ocean & Coastal Management, 270, Article 107864. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2025.107864
جلیلی علیشاه، فاطمه، اشتری، حسن و سادات موسوی، حنانه سادات. (1405). تحلیل موقعیت کنشگران در شبکه حکمرانی دریایی مبتنی بر سیاست‌های توسعه دریامحور. حکمرانی منابع طبیعی، 3(3)، 29–52. https://doi.org/10.22059/jnrg.2026.415196.1107
MLA
جلیلی علیشاه، فاطمه، اشتری، حسن، و سادات موسوی، حنانه سادات. "تحلیل موقعیت کنشگران در شبکه حکمرانی دریایی مبتنی بر سیاست‌های توسعه دریامحور"، حکمرانی منابع طبیعی، 3، 3، 1405، 29–52. doi: 10.22059/jnrg.2026.415196.1107
HARVARD
جلیلی علیشاه، فاطمه، اشتری، حسن، و سادات موسوی، حنانه سادات. (1405). 'تحلیل موقعیت کنشگران در شبکه حکمرانی دریایی مبتنی بر سیاست‌های توسعه دریامحور'، حکمرانی منابع طبیعی، 3(3), pp. 29–52. doi: 10.22059/jnrg.2026.415196.1107
CHICAGO
جلیلی علیشاه، فاطمه، اشتری، حسن و سادات موسوی، حنانه سادات، "تحلیل موقعیت کنشگران در شبکه حکمرانی دریایی مبتنی بر سیاست‌های توسعه دریامحور." حکمرانی منابع طبیعی، 3 3 (1405): 29–52, doi: 10.22059/jnrg.2026.415196.1107
VANCOUVER
جلیلی علیشاه فاطمه، اشتری حسن، سادات موسوی حنانه سادات. تحلیل موقعیت کنشگران در شبکه حکمرانی دریایی مبتنی بر سیاست‌های توسعه دریامحور. حکمرانی منابع طبیعی. 1405;3(3):29–52. doi: 10.22059/jnrg.2026.415196.1107
